Strategia żniw

W strategii żniw istnieje podstawowa różnica między działaniami widocznymi dla klienta i niewidocznymi. Firma nie dysponująca względnymi silnymi stronami zapewne będzie musiała ograniczyć się do działań niewidocznych, co może, ale nie musi doprowadzić do wyraźnego zwiększenia dochodów, w zależności od charakteru działalności. Ze wszystkich strategicznych wariantów w okresie schyłkowym strategia żniw z punktu widzenia zarządzania stawia, być może, największe wymagania, chociaż literatura przedmiotu poświęciła temu niewiele uwagi.

W praktyce bardzo trudno kierować kontrolowaną likwidacją ze względu na problemy związane z postawą pracowników, z zaufaniem dostawców i klientów oraz z motywacją kadry kierowniczej. Zaliczenie danego przedsiębiorstwa do grupy piesków, w której należy przeprowadzić żniwa, zgodnie z metodami planowania portfeli przedsiębiorstw, także nie jest szczególnie skutecznym instrumentem motywacyjnym. Chociaż w takich przedsiębiorstwach, jak General Electric i Mead Corporation, podejmowano próby dostosowania zachęt dla kierowników do szczególnych warunków strategii żniw, to jednak skutki tych prób nie są jeszcze widoczne, a niezależnie od nich pozostałe problemy kierownicze związane ze żniwami nadal istnieją.

W retrospekcji aż nazbyt łatwo można winić firmy za nadmierny optymizm przy ocenie perspektyw ożywienia ich sektorów schyłkowych. Jeśli się jednak nawet uwzględni uzasadnioną niepewność co do przyszłości, to i tak niektóre firmy nie potrafią obiektywnie spojrzeć na perspektywę schyłku, czy to ze względu na utożsamianie się od wielu lat z sektorem, czy na niedocenianie wyrobów substytucyjnych. Istnienie wysokich barier wyjścia może też w niezauważalny sposób wpływać na to, jak kierownicy postrzegają swoje środowisko: szukają sygnałów optymistycznych, gdyż pesymistyczne są tak bolesne.

Z moich badań wielu sektorów schyłkowych wynika, że najbardziej obiektywne spojrzenie na to, jak zarządzać w okresie schyłku, mają te firmy, które uczestniczą także w sektorze wytwarzającym substytuty. Mają one jaśniejszy obraz perspektyw wyrobów substytucyjnych i groźby schyłku. Wojna na wyniszczenie. Wojna z konkurentami o wysokich barierach wyjścia zazwyczaj prowadzi do katastrofy. Konkurenci tacy są zmuszeni do ostrej reakcji na posunięcia i zazwyczaj nie wycofają się ze swoich pozycji bez poważnych nakładów inwestycyjnych. Żniwa bez wyraźnych silnych stron. Jeśli struktura sektora nie sprzyja wyraźnie fazie schyłkowej, to strategie żniw stosowane przez firmy, które nie mają wyraźnych silnych stron, zazwyczaj załamują się.